خانه قزوینی ها
در محله شهشهان و در ضلع جنوب شرقی میدانی که بقعه شهشهان در آن قرار دارد، خانه ای قرار گرفته که از بناهای دوران ناصر الدین شاه قاجار است. این خانه که تا او ائل دهه ۱۳۵۰ در مالکیت افراد بوده و بصورت خانه مسکونی مورد استفاده قرار میگرفت به نام (خانه قزوینیها) معروف بود.
ورودی فعلی خانه در انتهای بن بستی به شکل دالان قرار گرفته که ابتدا و انتهای آن سرپوشیده است. در طول این دالان طویل دیوار خانه کهکشانی قرار دارد که به صورت مشبک آجری بازسازی شده است. اگر چه قدمت خانه کهکشانی با خانه قزوینیها یکی است، اما معماری این خانه و تزئینات آن به ظرافت خانه قزوینیها نمیرسد. خانه کهکشانی دارای دو ورودی است که یکی درمیدان شهشهان و دیگری در انتهای راهرو ورودی خانه قزوینیها قرار گرفته است.
از مقابل همین ورودی به خانه قزوینیها وارد و از طریق راهروی دهلیز مانند به زیر زمین و حیاط خانه مرتبط میشویم. زیرزمین این خانه در سه جانب شمالی، شرقی و غربی حیاط اندرونی قرار گرفته است. این زیر زمین وسعت بسیاری دارد، مخصوصاً در جبهه شمالی که محوطه وسیعی به صورت پک فضا با سقف تخت وجود دارد.
خانه قزوینیها دارای یک ورودی اصلی است که در کوچه امام جمعه قرار دارد. از این در که در حال حاضر مورد استفاده قرار نمیگیرد و دالانی طویل با فضاهای مختلف خانه ارتباط برقرار میشود.
پس از عبور از این دالان طویل در سمت راست به حیاط خلوت میرسیم. این حیاط خلوت با راهروئی که دارای ۲ خم است، حیاط خلوت را به حیاط خانه مربوط میکند. در انتهای این راهرو هشتی بسیار زیبا و ساده ای خود نمائی میکند که از سمت راست به حیاط اندرونی مربوط میشود. قسمت اصلی این خانه اندرونی است که با حیاط بزرگی و ساختمان هائی که در چهار طرف آن قرار دارند بیشترین فضای این مجموعه را اشغال کرده اند.
سالن اصلی خانه یا شاه نشین دارای پنجره ارسی و سه در بسیار نفیس است که شیشههای رنگی و مشبک ریز نقش از عناصر اصلی و زیبای آن محسوب میشوند. طاق این سالن با مقرنسهای گچبری شده پوشش داده شده است. در طرفین سالن درهائی است که به اتاقهای بزرگ مجاور راه دارند. این درها نیز دارای شیشههای رنگی هستند. اتاقهای سالن به صورت طاق و تویزه ساده و فاقد تزئینات هستند.
در غرب خانه یک سالن پنج دری ارسی است که دارای تزئینات آئینه کاری و گچبری است و طرفین آن با دو ایوان کوچه ودو اتاق سه دری فضای جبهه غربی را کامل میکنند. در مقابل جبهه غرب و درسمت شرق فضاهای قرینه با جبهه غربی ساخت شده است. تنها تفاوت این جبهه درتزئینات اتاق است که فاقد آیینه کاری و نقاشی است. اما درب ارسی آن کامل و زیباست.
درجنوب حیاط سه ایوان کوچه بر اساس اصل قرینه سازی ساخته شده است. این خانه در سال۱۳۵۳ از طرف دولت وقت خریداری شد و در اختیار وزارت فرهنگ و هنر آن روز قرار گرفت.که از همان زمان تعمیر و بازسازی و مرمت آن شروع شد و به عنوان محل سازمان ملی حفاظت آثار باستانی مورد استفاده قرار گرفت در حال حاضر این خانه زیبا و خانه کهکشانی محل اداره کل میراث فرهنگی استان است و علاوه بر کاربری اداری، مورد بازدید گردشگران و علاقمندان و دانشجویان رشتههای ذیربط نیز قرار میگیرد.
ساختهشده در دورهٔ قاجاریان (۱۷۸۹ – ۱۹۲۵ م)
۱۰۱ – ۲۳۷ سال پیش












