شمس و طغرا

اولین رمان تاریخی ایران را (محمد باقر میرزا خسروی) (۱۲۹۸ – ۱۲۲۶ ه. ش) با عنوان شمس و طغرا در سه جلد به قلم آورد که در نوع خود اثری در خور توجه و خواندنی می‌باشد. خسروی این رمان را در سال ۱۲۸۷ ه. ش نوشت. با این که زمینه اثر تاریخی است، اما خسروی می‌کوشد روایت عاشقانه و گیرا، پر از ماجراهای هیجان آفرین پدید آورد. شمس و طغرا در سه جلد و با نام شمس و طغرا، ماری و نیسی، طغرل و هما است که به ترتیب در ۲۳ شوال سال ۱۳۲۷ ه.ق، ربیع الثانی ۱۳۲۸ و ۲۳ رجب همان سال پایان یافته است. محمد باقر میرزا خسروی که خود از شاهزادگان قاجار است، با درک عوامل ناکامی و زمینه‌های شکست ایرانیان و غلبه استعمار انگلیس بر ارکان فرهنگی سیاسی ایران این اثر را می‌نگارد. او با نوشتن این رمان تاریخی در واقع به گذشته‌های خیالی و دور می‌گریزد و راه رمان تاریخی با این اثر گشوده شد و به تدریج تعداد آن به حدی رسید که مهم‌ترین قالب ادبی رایج روزگار گردید. از دیگر سو زمینه‌های طرح و نشر برخی داستانواره‌ها و رسانه‌ها و مطبوعات فراهم گردید.