لشت نشا
لَشتِ‌نِشا (به گیلکی: لٚشتٚ‌نشاٰ) یکی از شهرهای استان گیلان در شمال ایران است.
این شهر با جمعیت ۱۰٬۶۲۲ نفر (برآورد ۱۳۹۰ خورشیدی) در بخش لشت‌نشا از توابع شهرستان رشت قرار دارد. بخش لشت‌نشا به مرکزیت لشت‌نشا دارای سه دهستان اصلی و بیش از پنجاه آبادی است. ازجمله نواحی و روستاهای شناخته‌شدهٔ آن می‌توان به دهستان زیباکنار و روستاهای گفشه، خشک‌اسطلخ، لیچاه (لیچاء)، فخرآباد، چونچنان، جلیدان، علی‌بزایه اشاره کرد. همچنین دکل مخابراتی تلویزیونی با ارتفاع ۳۶۵ متر در این بخش و در روستای خشک‌اسطلخ دهستانِ زیباکنار قرار دارد.
مساحت بخش لشت‌نشا ۱۶۲ کیلومتر مربع و مساحت مرکز شهر لشت‌نشا ۵/۲۳ کیلومتر مربع است.
بخش لشت‌نشا یکی از بخش‌های حاصلخیز شهرستان رشت به شمار می‌آید و ارتفاع آن از دریا ۱۸- متر است. توچاء (توچاه) در مرکز لشت‌نشا قرار دارد.
لشت‌نشا در ۲۵کیلومتری شمال شرقی رشت واقع شده است. سواحل زیبای زیباکنار، چونچنان، خشک‌اسطلخ نیز در محدودهٔ این بخش قرار دارند. پست برق ۶۳مگاواتی این منطقه، برق خشکبیجار را نیز فراهم می‌کند.
مردم لشت‌نشا گیلک‌اند و به زبان گیلکی با گویش بیه‌پیش سخن می‌گویند. گفته می‌شود گویش اصلی زبان گیلکی به این شهر بازمی‌گردد و زبان گیلکی در لشت‌نشا در گذر دوره‌های تاریخی کمترین دگرگونی را تجربه کرده است.
علت نام‌گذاری
روایتی عامیانه و احتمالاً غیرتاریخی نقل می‌شود که بر پایهٔ آن، پادشاهی به نام مروان فرمان داده بود هر زنی را که بپسندد، به حرم‌سرای او ببرند. در این روایت، زنان گیلک برای مقابله با او، وی را به شالیزار دعوت می‌کنند تا هنگام نشای برنج، هرکدام را که خواست برگزیند. پادشاه دعوت را می‌پذیرد و به شالیزار می‌رود، اما زنان به‌جای تمکین، با پرتاب گِل از او استقبال می‌کنند و او را زیر خرواری از گِل فرومی‌برند. بر پایهٔ این داستان، گفته می‌شود نام «لشت‌نشا» از همان واقعه گرفته شده است. البته این روایت در شمار افسانه‌های محلی جای می‌گیرد و سند تاریخی معتبری برای آن در دست نیست.
گذری بر تاریخ لشت‌نشا
سرزمین لشت‌نشا از مناطق قدیمی گیلان است که سابقهٔ تاریخی آن را بنا‌به آثار باستانی خرابه‌های موجود در آن به قبل از اسلام می‌رسانند.
لشت‌نشا ازنظر موقعیت جغرافیایی در منطقه بیه‌پس، یعنی در غرب گیلان (غرب سفیدرود)، قرار دارد، جزء اولین مناطقی بود که مذهب شیعهٔ زیدی را پذیرفت و به همین علت بیش از دیگر مناطق صحنهٔ درگیری‌ها و پیکارهای خونبار و خونین بود.
در دورهٔ صفویان به‌دلیل مالیات‌های سنگین و فشارها و ستمگری‌ها، قیام‌های روستایی و مبارزات دهقانی در آن اوج گرفت، قیام روستایی امیر دو باج به سال ۹۷۸ ه’ ق و قیام روستایی به رهبری بوسعید میرچپک به سال ۱۰۰۲ ه’ ق، جنبش روستایی کارکیا علی حمزه در سال ۱۰۰۴ ه’ ق و قیام دهقانی به رهبری کالنجار سلطان معروف به عادلشاه و غریب شاه در زمان شاه صفی به سال ۱۰۳۸ ه’ ق نمونه‌های آن است. در سال ۱۰۲۱ ه’. ق به فرمان شاه عباس دو قبیلهٔ اژدرو چپک به سیلاخور کوچ داده شدند و اراضی لشت‌نشا جزئی از املاک سلطنتی قرار گرفت. این رویه تا عصر قاجار ادامه یافت.
اراضی لشت‌نشا به دستور فتحعلی شاه به‌عنوان تیول به یکی از خواجگان حرم شاهی به نام خسروخان داده شد. خسروخان بیشتر آبادی‌های لشت‌نشا را به قیمت نازل خریداری کرد. نایب‌الحکومهٔ لشت‌نشا، حاجی کاظم خان شیروانی، که یک ارمنی تازه به اسلام گرویده بود، برای شکایت به پایتخت رفت، اما هنگام برگشت از تهران به قتل رسید. در سال ۱۲۳۴ ه’ ق علیه خسروخان شورشی به وجود آمد که به دستور شاه به تهران احضار و اموال او مصادره و اراضی لشت‌نشا خالصه اعلام گردید. مظفرالدین شاه املاک لشت‌نشا را برای تأمین مخارج مسافرت به اروپا به صدراعظم خود میرزا علی خان امین الدوله فروخت و بعد از مدتی میرزا علی خان امین الدوله در هنگام خواستگاری از خانم فخرالدوله دختر مظفر الدین شاه برای پسرش محسن خان امین الدوله این ملک را به عنوان مهریه به‌صورت تیول به عروس خود بخشید. امین الدوله در لشت‌نشا دست به اقدامات عمرانی زیادی زد، اما در سال ۱۳۲۲ ه’ ق وفات یافت و در تکیهٔ بقعهٔ آقا سید محمدرضا به خاک سپرده شد، خاندان امین الدوله حدود صد سال اراضی لشت‌نشا را در دست داشتند و با قدرت تمام بر مردم حکومت کردند.
لشت‌نشا هنگام انقلاب مشروطیت یکی از کانون‌های آزادی‌خواهی بود و جنبش دهقانی لشت‌نشا با فرقهٔ مجاهدین رشت، که آن را انجمن عامیون اجتماعیون نیز می‌گفتند، همچنین با انجمن ابوالفضل و با دو تن از رهبران این انجمن به نام‌های رحیم شیشه‌بر و سید جلال معروف به شهرآشوب ارتباط نزدیک داشت.
مردم لشت‌نشا هنگام خیزش جنگل با میرزا کوچک خان رهبر نهضت ارتباط نزدیک داشت.
مناطق گردشگری
منطقه گردشگری زیباکنار
بازار قدیمی لشت‌نشا
اقامتگاه بوم‌گردی سرای فخر
بازار قدیمی و حمام تاریخی علی‌آباد، کاخ قطبی
هتل بزرگ صدا و سیما
مسجد جامع جورشر
بقعهٔ آقا سید محمدرضا بن موسی الکاظم با معماری ویژه
بقعهٔ آقا سید عبدالله بن موسی الکاظم با نقاشی‌های دیواری قدیمی
بقعهٔ آقا سید علی کیا بن موسی‌الکاظم
بقعهٔ آقا سید محمد یمنی در لیچاه با نقاشی‌های دیواری
سَل توچاه (توچاء)
ساحل زیبای سفیدرود
ساحل زیبای دریای خزر
دیدنی‌های طبیعی جنگلی
بازارهای هفتگی (شنبه و سه‌شنبه)
مراکز آموزشی
دانشگاه آزاد اسلامی واحد لشت نشاء زیبا کنار
دانشگاه علوم و فنون دریایی امام خامنه‌ای نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی
آموزشگاه زبان قائم
مراکز صنعتی و مالی
گروه سرمایه گذاری تدبیرگران اقتصاد اوراسیا
کارگاه برنج کوبی برزگر
شهرک صنعتی پرکاپشت
باسکول سازی توزین مارک
کارگاه اهنگری بهادر
کارخانه برنج کوبی برادران حجت
مشاهیر
حسین اصغری جیرنده، شاعر معاصر، یکی از بزرگ‌ترین نام‌های بنام شهرستان لشت‌نشا است
علامه شیخ حسین لیجائی از فقای بزرگ، دارای ۸ حکم اجتهاد از فقهای عصر خود و مؤلف بسیاری از کتب حوزوی و شاعر به سه زبان: گیلکی، فارسی، عربی
علامه سیف‌اله جعفرزاده گیلانی از علمای بزرگ این شهر و شاگرد علامه لیچایی، از شاگردان امام خمینی و آیت‌الله خوئی و از قضات تشکیل‌دهندهٔ هستهٔ اولیه قوهٔ قضاییه
اسماعیل مسعودی استاد بزرگ قناد گیلان و ابداع‌کنندهٔ نان‌خشک (سوغات لشت‌نشا)
آیت‌الله سید عبدالله فاطمی (مدفون در قبرستان وادی السلام نجف اشرف)
آیت‌الله زین العابدین عسکری لشت‌نشائی
پروفسور محمدحسین مسعودی محقق در رشته شیمی آلی و کاشف داروی ایدز
استاد فریدون پوررضا؛ خواننده و پژوهشگر عرصهٔ موسیقی فولکلور گیلان
زنده‌یاد سید علی زیباکناری خواننده و فعال در عرصه موسیقی
فرامرز دعایی خواننده مردمی گیلک زبان
سوغات
نان‌خشک
بادام‌زمینی
نان‌کشتا (خرفه نان)
تختخی
کلاچی (کلوچه) مئن‌پور
سنگاسین
شیرحلوا
کاکا
باقلوا
دَلار (مخلوط چند گیاه)
سبزی‌شامی (مخصوص لشت‌نشا)