سنجان

سِنِجان شهری است در جنوب غربی اراک واقع در استان مرکزی می‌باشد.

وجه تسمیه

درباره ریشه نام سنجان و وجه تسمیه آن نظریات متعددی وجود دارد که عمدتاً به زبان‌های باستانی ایران و ویژگی‌های جغرافیایی منطقه ارجاع می‌دهند:

- ریشه‌شناسی واژگانی: برخی زبان‌شناسان معتقدند «سنجان» از واژه «سنجا» یا «سنجه» مشتق شده است. در گویش‌های محلی و متون قدیم، «سنجه» به معنای «مقیاس»، «وزن‌کفه» یا «مکانی برای تعادل و پیمایش» بوده است. این نام‌گذاری ممکن است به دلیل اهمیت تجاری این شهر در گذشته به عنوان یک مرکز تبادل کالا و وزن‌کشی بارهای کاروانی باشد.

- ریشه «سن» و «جان»: نظر دیگر بر این است که این نام ترکیبی از «سن» (به معنای سال یا قدمت در برخی گویش‌های باستانی) و پسوند مکان‌نما «جان» است که به معنای «شهر کهن» یا «بستک قدیمی» تعبیر می‌شود.

- ارتباط با نام‌های مشابه:* در برخی متون تاریخی قدیمی، این شهر را با نام «سنجند» نیز یاد کرده‌اند که شباهت آوایی زیادی به سنجان دارد. این تغییر آوایی در طول تاریخ رایج بوده است.

تاریخچه

سنجان یکی از کهن‌ترین سکونتگاه‌های منطقه اراک و استان مرکزی است که تاریخ آن با تحولات سیاسی و تجاری ایران گره خورده است.

دوران پیش از اسلام

شواهد باستان‌شناسی و کاوش‌های انجام شده در اطراف سنجان نشان می‌دهد که این منطقه از دوران هخامنشی و اشکانیان مورد سکونت بوده است. وجود آثاری مانند ظروف سفالی و سکه‌های باستانی، گویای رونق این منطقه در مسیر راه‌های تجاری میان فلات ایران و خوزستان است.

دوران اسلامی تا قاجار

در قرون اولیه اسلامی، سنجان به عنوان یکی از دهستان‌های مهم اردستان شناخته می‌شد. جغرافیدانان قدیم مانند ابن اسفندیار و بیهقی به آبادانی این منطقه و تولید محصولات کشاورزی آن اشاره کرده‌اند.

در دوران صفویه و به ویژه در عصر قاجار، سنجان به دلیل نزدیکی به اراک و موقعیت جغرافیایی مناسب، به یک مرکز تجاری مهم تبدیل شد. بافت سنتی این شهر که شامل خواجه‌خانه‌ها، حمام‌های تاریخی و مساجد قدیمی است، عمدتاً متعلق به این دوره‌هاست. در این زمان، سنجان به خاطر تولید پشم و فرآوری آن نیز شهرت داشت.

دوران معاصر

با گذشت زمان و تغییرات اداری در دوران پهلوی اول، سنجان از تابعیت شهرستان اردستان خارج شده و بخشی از حوزه قضایی اراک شد. در سال ۱۳۸۶ هجری خورشیدی، سنجان رسماً از بخش به درجه شهر ارتقا یافت. امروزه سنجان به عنوان «مردم‌ترین شهر استان مرکزی» و قطبی مهم در صنعت و کشاورزی این استان شناخته می‌شود.

مردم

مردم این شهر به فارسی و لهجه ویژه خاص خود (مشابه لهجه بومیان اراک) سخن می‌گویند. در فرهنگ جغرافیایی ایران درباره سنجان نوشته است که زبان مردم آن فارسی و مذهبشان شیعه است.

الحاق شهر به اراک

در تاریخ ۵ تیر ۱۳۹۱ شورای عالی شهرسازی و معماری ایران به دلیل اتصال کامل نقاط شهری مذکور به شهر اراک، کارکردهای مستقیم جمعیت ساکن در شهرهای کرهرود و سنجان با شهر اراک و مراکز خدماتی آن، استقرار مراکز شهری مهم اراک از جمله پردیس دانشگاهی و دانشگاه اراک، دانشگاه علوم پزشکی اراک، بیمارستان امیرالمؤمنین و دانشگاه پیام نور در امتداد بلوار ورودی شهر اراک و مقابل شهر سنجان، عدم بضاعت مالی شهرداری‌های کرهرود و سنجان برای ارائه خدمات مناسب به شهروندان و جلوگیری از مدیریت چندگانه بر اراضی و املاک متصل به شهر، توسعه ناموزون پیرامون شهر و یکپارچگی مدیریت شهری با الحاق این دو شهر به شهر اراک موافقت کرد.