ارزوئیه
اُرزوئیه یا شاهماران شهری در استان کرمان، ایران، است. این شهر مرکز شهرستان ارزوئیه و در فاصله ۲۶۰ کیلومتری جنوب غربی کرمان قرار گرفته است و از قطب‌های کشاورزی استان کرمان به‌شمار می‌آید همچنین بزرگ‌ترین معدن کرومیت ایران در معدن ابدشت ارزوئیه قرار دارد.
نامگذاری ارزوئیه
نام ارزوییه در سفرنامه مارکوپولو ذکر گردیده است و در نقشه‌های قدیمی با نامهای آرزوییه، عروسوییه، آرزو شه ماران هم دیده می‌شود. ارزوئیه یعنی (سرزمین برنج) و معروف به انبار غله استان کرمان است که به آن سرزمین خوشه‌های طلایی هم می‌گویند.
در مورد نامگذاری ارزوئیه نظرات مختلفی وجود دارد از جمله:
کلمه ارزوئیه از نام شخصی به نام آرزو و پسوند «ییه» به معنای جا و مکان تشکیل شده است؛ بنابراین آرزو و شاه مارو دو برادر بوده‌اند که هسته اولیه این آبادی را بنیان نهاده‌اند. و نام آبادی برگرفته از نام یکی از آنها ارزوییه نامیده شده است. به گفته بعضی از مطلعین محلی، هسته اولیه این شاهماران می‌باشد. که نام آن برگرفته شده از وجود مارهای بزرگی بوده که در این محل وجود داشته‌اند.(نجم الدینی –ص۱۳۱)
باستانی پاریزی، مورخ برجسته عقیده دارد که «این کلمه ارزوئیه یک کلمه قدیم فارسی است و به گمان من همان است که در زبان یونان اوریسا خوانده می‌شود به معنی برنج … در آرزو دشت ور برنج کاشته می‌شده.»
اسکندر مقدونی در بازگشت از هند، پس از عبور از بلوچستان ودر مسیر رسیدن به فارس پس از گذشتن از جیرفت و تنگ مُردان وارد جلگه ارزوئیه شده و با مشاهده مزارع برنج، این منطقه را اوراسیا نامیده است. البته ارسیا نام یکی از استان‌های شمال شرقی هندوستان نیز می‌باشد که مرکز کشت محصولاتی چون پنبه و برنج است. به احتمال زیاد نام ارسیا، توسط اسکندر به این مناطق داده شده است و این نام بعدها به صورت ارزوئیه درآمده است. در لغت نامه دهخدا هم «آرزو» را به معنی برنج آورده است که از اریزا مأخوذ شده و معرب اوریز یونانی است. (نجم الدینی، ۱۳۸۴٬۱۳۱)
تاریخچه
ارزوییه تا سال ۱۳۸۹ جزو شهرستان بافت به حساب می‌آمد که در این سال با جدا شدن و ارتقای شهرستان ارزوئیه و با پیوستن چند روستای دیگر، شاهماران به مرکزیت شهرستان ارزوئیه درآمد.
منطقه ارزوئیه یکی از قدیمی‌ترین کانون‌های شهرنشینی به‌شمار می‌آید کشف دست سازه‌های متنوع سنگی، سفالی و فلزی از تپه‌ها و دامان دشت‌ها نمایانگر این اصالت و دیرینگی است.
کشف آثار هنری و صنعتی در تپه یحیی واقع در منطقه صوغان و شمال فارغان زمین، گواه ظهور اولین تجلیات زندگی اجتماعی بشر در این منطقه درمسیر راه‌های کهن است. بقایای آبادی‌ها وقلعه‌های کوچک و بزرگ در حاشیه روستاهای این منطقه نشان از قدمت تاریخی این شهر دارد. غیر از مردم فارس شهرنشین عشایری از لر و افشار و لک در این شهر یکجانشین شده‌اند.
از اوایل دوره صفویه تا اواسط دوره قاجار مهاجرت گسترده ایل افشار به منطقه اتفاق افتاده است، ارزوئیه به خاطر مراتع و آب‌وهوای خاصش، قشلاق ایل افشار بوده و پس از تخته قاپو کردن ایلات و عشایر، ترکان افشار در ارزوئیه ساکن شده‌اند و تقریباً زندگی عشایری را رها کرده‌اند و عمدتاً روی موتور پمپ‌های اهدایی از طرف حکومت کشاورزی و دامداری می‌کنند الگو: کتاب نگاهی اجمالیِ برجغرافیایِ تاریخیِ فارغان زمین شماره کتاب‌شناسی ۷۵۷۰۳۴۰ وشابک ۹۷۸-۶۲۲-۷۶۶۱-۰۹-۵ ازین معتضدکیوانی.
آداب و رسوم
هر ساله ده بهمن ماه در شهرستان ارزوئیه به‌طور گسترده جشن سده برگزار می‌شود.
جغرافیا و اقلیم
شهر ارزوئیه در فاصله ۲۷۰ کیلومتری کرمان واقع شده است. آب‌وهوای شهر ارزوئیه گرم و خشک است. تابستان‌های گرم و زمستان‌های نسبتاً سرد اقلیم شهر ارزوئیه را تشکیل می‌دهد. میانگین بارش سالانه در این شهر به ۱۲۲٬۳ میلی‌متر می‌رسد. ارتفاع شهر ارزوئیه از سطح دریا ۱٬۰۵۳ متر است.
صنعت
سیلوهای ذخیره گندم ارزوئیه: این سیلوها در مسیر ارزوئیه به بافت قرار دارند.
کارخانه کرومیت ارزوئیه (در حال ساخت): ارزوئیه دارای بزرگ‌ترین منابع کرومیت ایران است حدود ۷۰ درصد کرومیت ایران در معدن ابدشت ارزوئیه قرار دارد. بسیاری از مردم در معادن کرومیت فعالیت دارند. از دیگر معادن می‌توان به معادن منگنز اشاره کرد. همچنین رگه‌هایی از سنگ‌های قیمتی زمرد نیز در روستای باغبرج یافت می‌شود.
کارخانه پنبه پاک کنی ارزوییه
دانشگاه‌ها و مراکز آموزشی
دانشگاه پیام نور ارزوئیه
مرکز فنی و حرفه‌ای ارزوئیه
پردیس دانشگاه آزاد اسلامی ارزوئیه
کشاورزی
ارزوئیه از نواحی مهم کشاورزی در استان کرمان محسوب می‌شود. طبق اعلام جهاد کشاورزی، در سال ۹۲ به‌طور متوسط از هر هکتار سطح زیر کشت، ۶۵ تن ذرت علوفه‌ای برداشت می‌شود.
همچنین طبق اعلام جهاد کشاورزی، سطح زیر کشت پنبه در شهرستان ارزوئیه ۱۳۰۰ هکتار است که پیش‌بینی می‌شود ۲ هزار و ۶۰۰ تن پنبه از آن برداشت شود.
ارزوییه بزرگ‌ترین تولیدکننده پنبه در جنوبِ شرق ایران است. ارزوئیه از قطب‌های تولید مرکبات، خرما و گندم استان کرمان محسوب می‌شود. گندم، ذرت، خرما، هندوانه، مرکبات، زیتون، و انواع صیفی‌جات و پرتقال و انار از محصولات اصلی این شهرستان می‌باشد. غلات، پرتقال، هندوانه و خرما (مخصوصا پیارم و خاصویی) ارزوئیه کیفیت بسیار بالایی دارد.
گردشگری طبیعی و تاریخی
شهرستان ارزوئیه دارای ۲۰۰ اثر تاریخی است.
تپه‌های باستانی یحیی (تپه یحیی)
قلعه تاریخی سلطان آباد
آبگرم ده شیخ
چهارطاقی‌های ارزوئیه
برج تاریخی مهرآباد: دیرینگی این برج تاریخی به دوره قاجار بازمی‌گردد.
عمارت تاریخی نصرت الرعایا
منطقه ییلاقی دهسرد
منطقه ییلاقی آشین
آستان مقدس (شیخ محمدپرنده) در روستای ییلاقی مزار
منطقه سیاهکوه و بناب کلیان
امامزاده سلطان پیرغیب - قلعه نو
پارک ملی خبر (شامل: شمال شهر ارزوئیه، دهسرد، وکیل آباد)
رشته کوه زنجیرآویز
جنگل سه چاه
سوغات
سوغات شهر ارزوئیه خرما، هندوانه، خربزه، مرکبات و صیفی‌جات است. شیرینی‌های کلمپه و کماچ سهن نیز دیگر سوغات این شهر به‌شمار می‌آید.
رفت‌وآمد شهری
رفت‌وآمد درون‌شهری ارزوئیه از طریق تاکسی صورت می‌گیرد.
معابر و خیابان‌های مهم شهر
بلوار غدیر
بلوار شهدا
بلوار امام خمینی «ره»
خیابان برق
خیابان ابالفضل
بلوار شهیدسلیمانی
میدان شهدای انتظامی
میدان شهدا
بلوار آیت‌الله خامنه ای
خیابان مصلی
رفت‌وآمد برون‌شهری
به وسیله اتوبوس به سمت شهرهای بافت و بندرعباس
شرکت حمل‌ونقل آسایش ارزوئیه به بافت
شرکت حمل‌ونقل آسایش ارزوئیه به حاجی‌آباد هرمزگان
شرکت حمل‌ونقل ارزوئیه سیرجان
شرکت باربری امین بار
امکانات فرهنگی
کتابخانه‌ها
کتابخانه عمومی لیله القدر
مراکز فرهنگی
مصلی قدس
امکانات ورزشی
مجموعه ورزشی امام علی علیه السلام
باشگاه‌های ورزشی
باشگاه ورزشی تالار سامان ارزوئیه: تیم فوتسال نونهالان باشگاه سامان در مسابقات قهرمانی ایران شرکت کرده است.
باشگاه فوتبال عقاب: نایب قهرمانی تیم عقاب ارزوئیه در لیگ مناطق استان کرمان
رسانه‌ها
وبگاه‌های خبری
پایگاه خبری صبح ارزوئیه
پایگاه خبری طلوع کرمان
بهداشت و درمان
بیمارستان امام حسین ارزوئیه: این بیمارستان در بلوار شهدای انتظامی قرارگرفته است.
موقعیت جغرافیایی
مسیرهای دسترسی
مسیر حاجی‌آباد هرمزگان به شهر ارزوییه
مسیر بافت به شهر ارزوییه
مسیر صوغان به شهر ارزوییه
مسیر سیرجان به شهر ارزوئیه