خانه رئیس علی دلواری

خانهٔ رئیسعلی دلواری، که با نام موزهٔ رئیسعلی دلواری نیز شناخته می‌شود، خانه‌ای تاریخی از اواخر دوره قاجار در شهر دلوار از توابع شهرستان تنگستان در استان بوشهر است. این خانه محل زندگی رئیسعلی دلواری، از رهبران مقاومت مردم جنوب ایران در برابر نیروهای بریتانیایی در جنگ جهانی اول، بوده و در حدود ۴۵ کیلومتری جنوب بوشهر قرار دارد. این بنا در تاریخ ۱۶ آذر ۱۳۷۶ با شمارهٔ ثبت ۱۹۴۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسید و امروزه با حفظ ساختار اصلی خود به موزه‌ای با کارکرد مردم‌شناسی تبدیل شده‌است.

تاریخچه

این خانه به اواخر دوره قاجار بازمی‌گردد و محل سکونت رئیسعلی دلواری، از سرداران مقاومت جنوب ایران، بوده‌است. پس از او، بازماندگان و نوادگان رئیسعلی این خانه را به سازمان میراث فرهنگی واگذار کردند و بنا برای تبدیل‌شدن به موزه بازسازی شد. این اثر در تاریخ ۱۶ آذر ۱۳۷۶ با شمارهٔ ثبت ۱۹۴۳ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید.

معماری

بنای خانه یک‌طبقه است و در ساخت آن از مصالحی چون سنگ، ملات و چوب استفاده شده‌است. این مجموعه از سه بخش تشکیل شده‌است: بخش نمایش شامل اتاق‌ها و راهروها، فضای سبز پیرامونی، و حیاط مرکزی که در آن تندیس‌هایی نصب شده‌است. ساختمان همان پلان اصلی خانهٔ رئیسعلی را حفظ کرده‌است.

موزه

خانهٔ رئیسعلی دلواری امروزه به‌صورت موزه‌ای با کارکرد مردم‌شناسی، نظامی و زندگی‌نامه‌ای فعالیت می‌کند. این موزه ۲۳ اتاق دارد که هفت اتاق آن به نگهداری اسناد اختصاص یافته‌است. از میان اشیای به‌نمایش‌درآمده می‌توان به تندیس‌های رئیسعلی دلواری و سران قیام جنوب، عکس‌ها و نقشه‌های تاریخی، جنگ‌افزارها و ادوات نظامی آن دوره، اسناد مربوط به تعدیات نیروهای بریتانیایی، وصیت‌نامه و سوگندنامهٔ رئیسعلی که بر لوحی سنگی حکاکی شده، چند گردونه توپ و مجموعه‌ای از تمبرهای قدیمی اشاره کرد. اتاقی نیز به نمایش فیلم اختصاص دارد.