ایوان های حرم مطهر

ایوان طلا:

ایوان طلا و دو ایوان کوچکتر کنار آن که در شمال روضه مقدسه واقعند در سال ۹۲۵ ه. ق هنگام تجدید بنای گنبد و احداث صحن عتیق و گلدسته‌های آن ساخته شد. بر فراز این ایوان کتیبه ای به خط ثلث سفید در زمینه لا جوردی گرداگرد ایوان دیده می‌شود

که متن آن را حدیث نورانی تشکیل می‌دهد. پس از این کتیبه بدنه ایوان تا دو متر آراسته به کاشی‌های معرق است و بعد از آن کتیبه سراسری دیگری به چشم می‌خورد و بالای آن مقرنس‌های سقف ایوان با خشت‌های طلا پوشیده شده است. دو ایوان کوتاه تر در دو طرف ایوان طلا قرار دارد که به کاشی‌های معرق آراسته شده است.

ایوان آینه:

در جانب شرقی حرم مطهر نیز ایوانی مرتفع قرار دارد که به خاطر آینه کاری آن به ایوان آینه معروف است. پایین دیوار آن به بلندی بیش از یک متر سنگ مرمر به کار رفته و هر بدنه آن با یک قطعه سنگ آراسته شده و از بالای آنها بدنه ایوان تا سقف آینه کاری شده است. در کمربند ایوان کتیبه ای سراسری از سنگ مرمر وجود دارد که به خط ثلث آیه ای بر آن نقش بسته است.

میان ایوان و رواق شرقی حرم ایوانچه ای است که مانند ایوان اصلی با آینه کاری تزیین شده و بر سردر آن حدیثی به خط نستعلیق مشکی دیده می‌شود. این مجموعه هنری شگفت انگیز از کارهای ارزشمند هنرمند مشهور دوره قاجار (استاد حسن معمار قمی) که همزمان با بنای صحن نو به دستور (میرزا علی اصغر خان اتابک) صدراعظم بنا شد.

گلدسته‌ها (مناره‌های صحن عتیق):

در صحن عتیق بر فراز ایوان طلا دو ماذنه استوانه ای رفیع قرار دارد. پوشش ماذنه‌ها کاشی گرهی به شکل مارپیچ است که در میان پیچ‌ها نام‌های مبارک (الله) (محمد) (علی) به خط بنایی خوانده می‌شود. این ماذنه‌ها به دستور (محمد حسن خان شاهسون شهاب الملک) در سال ۱۲۸۵ ه. ق بنا شدند و قبه آنها در سال ۱۳۰۱ ه. ق طلا کاری شد.

مناره‌های ایوان آینه:

بر فراز پایه‌های دو طرف ایوان دو ماذنه است که از بلندترین بناهای آستانه هستند. در بالای ماذنه‌ها کتیبه ای با پهنای حدود یک متر دیده می‌شود که متن آن در دو ماذنه آیه‌های قرآنی است. پوشش هر دو ماذنه از بالا تا پایین سرتاسر کاشی گرهی است که در میان آنها نامهای پروردگار متعال خوانده می‌شود.

ماذنه‌های صحن بزرگ: