خانه سرتیپ امینی سدهی
این مجموعه شامل چندخانه، دیوانخانه، حمام و حسینیه میباشد که در محله فروشان خمینی شهر (سده) اصفهان قرار گرفته است ساخت آن را به سرتیپ محمد حسین خان امینی سدهی که از فرماندهان قشون ظل السلطان حاکم وقت اصفهان در زمان ناصرالدین شاه قاجار بوده است نسبت میدهند و نمونه واضحی از معماری دوره قاجار میباشد. سردر ورودی کتیبه ای موجود است که ساخت بنا را به سال ۱۳۱۵ -۱۶ هجری قمری نشان میدهد و با استناد به کتیبه ای که هم اکنون در تالار پذیرایی (شاه نشین) قرار دارد می توان نتیجه گرفت که ساخت این بنا به احتمال زیاد طی یک سال صورت گرفته است.
بر اساس گفتههای موجود ظل السلطان حاکم وقت اصفهان قصد بازدید از خمینی شهر (سده) را داشته که سرتیپ بدلیل نداشتن محل پذیرایی مناسب از وی در خواست مهلت دو ساله جهت مهیا نمودن عمارتی در شان او نموده که با موافقت روبرو شده و سریعا شروع به ساخت این مجموعه با اهمیت که با مهارت و استادی خاصی در مساحت ۲۳۵۰ متر مربع د رجهت شمالی، جنوبی و با امکانات مورد نیاز بوده مینماید تا مکانی مناسب برای یک زندگی مرفه فراهم گردد. فرم، سبک معماری، (نقش مایهها) و رنگهای مورد استفاده در تزئین ساختمان متعلق به معماری سبک قاجاری میباشد.
تأمین روشنایی، گرمای زمستان و خنکی تابستان بیشتر از طریق عوامل طبیعی همچون نورخورشید و جریان هوا بوده است. دیوان خانه سرتیپ سدهی دارای تالار، حوضخانه، نارنجستان، اتاقهای سه دری و پنج دری و برج مراقبت میباشد. این بنای زیبا که از خشت خام و آجر ساخته شده، دارای تزئینات بسیار چشم نواز است. تزئیناتی همچون گچبری، منبت کاری، آئینه کاری، پارچههای سقفی و پنجرههای گره چینی شده.
این بنای باشکوه که سقف ایوان آن برروی ستونهای گچبری شده باسرستونهای برگ کنگری قرار گرفته است ودارای حجاریهای ظریف و زیباست وشکل بیرونی آن شباهت انکار ناپذیری باعمارت باغ ارم شیراز دارد.
موزه مردم شناسی خمینی شهر درسال ۱۳۸۴ بخش دیوانخانه خانه سرتیپ امینی سدهی به عنوان موزه شهر مورد تایید قرارگرفت. با در نظر گرفتن کاربری موزه طرح تأسیسات و ادامه روند مرمت برحسب کاربری ادامه یافت. و بودجه مرمتی آن توسط شهرداری با اعتبارات دولتی و شهرداری تأمین گردید. بر اساس طرح، کاربری دیوانخانه سرتیپ سدهی موزه مردم شناسی تعریف شد. سرانجام در بهمن ماه ۱۳۸۸ این موزه به بهره برداری رسید و در معرض بازدید عموم قرار گرفت. این موزه در قالب غرفههای ذیل تهیه گردیده است:
مراسمها، مشاغل، حجاب و پوشش زنانه، نساجی، روشنایی، ظروف فلزی، میوه و فراوردههای آن، خانه داری، پخت و پز، ظروف سفالین، زندگی، مشاهیر و غرفه سنگ.







